اینترنت اشیا در خرده‌فروشی: کاربردها، چالش‌ها و راه‌حل‌ها

اینترنت اشیا (Internet of Things یا IoT) به زبان ساده، شبکه‌ای از دستگاه‌های متصل است که با حسگرهای تعبیه‌شده (Embedded Sensors) امکان ارتباط، تحلیل و اشتراک‌گذاری داده‌های محیط اطراف را از طریق پلتفرم‌های نرم‌افزاری مبتنی بر ابر (Cloud-Based Platforms) و شبکه‌های دیگر فراهم می‌کنند.

در دهه گذشته، صنعت خرده‌فروشی با فناوری‌هایی مانند یادگیری ماشین (Machine Learning)، هوش مصنوعی (Artificial Intelligence) و اینترنت اشیا متحول شده است. بیش از 50 درصد خرده‌فروشان بزرگ در سراسر جهان از IoT استفاده می‌کنند و این روند همچنان رو به رشد است. کاربردهای IoT در خرده‌فروشی شامل حسگرهای صنعتی برای تولید، دستگاه‌های تحلیل در فروشگاه و سیستم‌های اتصال که تجربه آنلاین و آفلاین مشتریان را یکپارچه می‌کنند، می‌شود.

طبق پیش‌بینی Sparklabs، تعداد دستگاه‌های IoT از 2.5 میلیارد در سال 2017 به 5.4 میلیارد در سال 2020 رسیده و این رشد تصاعدی، خرده‌فروشی را برای همیشه تغییر خواهد داد.

مزایای اینترنت اشیا در خرده‌فروشی

خرده‌فروشان پیشرو با استفاده موفق از کاربردهای IoT، در حال بهره‌برداری از مزایای آن هستند. در ادامه، برخی از این مزایا را بررسی می‌کنیم:

• مدیریت پیشرفته زنجیره تأمین (Supply Chain Management)
  راه‌حل‌های IoT مانند برچسب‌های RFID و حسگرهای GPS به خرده‌فروشان کمک می‌کنند تا دید کاملی از حرکت کالاها از تولید تا فروشگاه و خرید مشتری داشته باشند. داده‌هایی مانند زمان حمل‌ونقل یا دمای نگهداری محصول به‌صورت بلادرنگ تحلیل می‌شوند. این اطلاعات به‌ویژه برای حمل محصولات فاسدشدنی که دمای نگهداری حیاتی است، بسیار مفید است. طبق گفته کارشناسان، حدود سه‌چهارم خرده‌فروشان قصد دارند زنجیره تأمین خود را با راه‌حل‌های IoT مدرن کنند.
• بهبود خدمات مشتری (Customer Service)
  IoT با تولید داده‌های مشتریان و ایجاد فرصت‌هایی برای استفاده از این داده‌ها، به خرده‌فروشان سنتی کمک می‌کند. برای مثال، برنامه‌های IoT می‌توانند داده‌های دوربین‌های نظارتی، دستگاه‌های موبایل و شبکه‌های اجتماعی را ترکیب کرده و رفتار مشتریان را پیش‌بینی کنند. 80 درصد فروشگاه‌ها اذعان دارند که IoT تجربه مشتری را بهبود بخشیده و تقریباً همین تعداد معتقدند که کارایی کسب‌وکار را افزایش داده است.
• مدیریت هوشمند موجودی (Inventory Management)
  مدیریت موجودی می‌تواند چالش‌برانگیز باشد. عدم ردیابی دقیق موجودی باعث کمبود یا مازاد库存 می‌شود که سالانه میلیاردها دلار ضرر به خرده‌فروشان وارد می‌کند. IoT با خودکارسازی رؤیت موجودی، این مشکلات را برطرف می‌کند. با استفاده از حسگرهای قفسه فروشگاه، برچسب‌های RFID، بیکن‌ها (Beacons)، نظارت تصویری و برچسب‌های قیمت دیجیتال، کسب‌وکارها می‌توانند برنامه‌ریزی خرید را بهبود دهند. وقتی موجودی محصولی کم شود، سیستم بر اساس تحلیل داده‌های IoT، مقدار مناسب را برای سفارش پیشنهاد می‌دهد.
• پرداخت خودکار (Automated Checkout)
  فرآیند پرداخت یکی از مراحل زمان‌بر و اغلب ناخوشایند برای مشتریان است. صف‌های طولانی باعث می‌شود برخی مشتریان بدون خرید فروشگاه را ترک کنند که به ضرر مالی منجر می‌شود. IoT با خودکارسازی سیستم‌های نقطه فروش (Point of Sale یا PoS) این مشکل را حل می‌کند. سیستم‌های PoS خودکار می‌توانند برچسب‌های محصولات را هنگام خروج مشتری خوانده و مبلغ را از اپلیکیشن پرداخت موبایلی کسر کنند.

کاربردهای موفق IoT در خرده‌فروشی

• نظارت بر تردد مشتریان (Foot-Traffic Monitoring)
  در فروشگاه‌های کوچک، می‌توان تردد مشتریان را در چندین خرده‌فروشی بررسی کرد تا کل مسیر خرید درک شود. در فروشگاه‌های هوشمند، نظارت تصویری بر تردد (Foot-Traffic Monitoring) نشان می‌دهد که مشتریان در کدام بخش بیشتر توقف می‌کنند. این اطلاعات به‌صورت بلادرنگ برای هدایت کارمند به کمک مشتری یا بعداً برای بهینه‌سازی چیدمان فروشگاه استفاده می‌شود. همچنین، با مشاهده تردد و تقاضای مشتریان در لحظه، تجربه خرید در فروشگاه شخصی‌سازی می‌شود.
• نگهداری پیش‌بینانه تجهیزات (Predictive Equipment Maintenance)
  نگهداری پیش‌بینانه برای مدیریت انرژی، پیش‌بینی خرابی تجهیزات و جلوگیری از مشکلات استفاده می‌شود. برای مثال، فروشگاه‌های مواد غذایی از تجهیزات پیچیده‌ای مانند یخچال‌ها و سیستم‌های HVAC استفاده می‌کنند. با نصب حسگرها، می‌توان مشکلات نگهداری را پیش‌بینی کرد، مصرف انرژی را کاهش داد یا نوسانات دما را برای ایمنی مواد غذایی کنترل کرد.
• انبارهای هشدار تقاضا (Demand Alert Warehouses)
  اتوماسیون انبار مبتنی بر تقاضای خرید آنلاین و در فروشگاه است. IoT امکان نظارت بلادرنگ بر فروش و فرصت‌ها و حتی ردیابی فروش‌های ازدست‌رفته در فروشگاه را فراهم می‌کند. برچسب‌های RFID، بخش آزمایش‌شده IoT، برای بهینه‌سازی سطح خدمات و مدیریت موجودی استفاده می‌شود. انبارهای آینده با پالت‌های خودکار که بر اساس تقاضای بلادرنگ سازمان‌دهی می‌شوند، باز و کارآمد خواهند بود.
• تکمیل هوشمند سفارش‌ها (Smart Fulfillment)
  هدف اصلی در خرده‌فروشی، جابه‌جایی کارآمد کالاها است. IoT در نگهداری حمل‌ونقل، ردیابی و بهینه‌سازی مسیر نقش کلیدی دارد. گرچه سال‌هاست که خرده‌فروشان از GPS برای ردیابی استفاده می‌کنند، IoT دقت بیشتری در ردیابی موقعیت پالت‌های کالا تا فروشگاه ارائه می‌دهد.

چالش‌ها و راه‌حل‌های IoT در خرده‌فروشی

زیرساخت (Infrastructure)
بسیاری از خرده‌فروشان فاقد زیرساخت و اجزای شبکه‌ای موردنیاز برای حجم بالای داده‌های IoT هستند. برای دیجیتالی کردن فروشگاه‌ها، به شبکه قوی، راه‌حل‌های ابری و ابزارهایی مانند اسکنرهای بارکد، تبلت‌ها و mPOS نیاز است که سرمایه‌گذاری قابل‌توجهی می‌طلبد.
راه‌حل: نیازی به سرمایه‌گذاری یک‌باره نیست. می‌توان با تغییرات کوچک مانند استفاده از IoT برای مدیریت تهویه یا روشنایی شروع کرد که بازگشت سرمایه (ROI) سریع‌تری دارد و سپس به‌تدریج راه‌حل‌های پیشرفته‌تر را پیاده‌سازی کرد.

امنیت (Security)
بسیاری از خرده‌فروشان نگران مسائل امنیتی و حریم خصوصی IoT هستند، به‌ویژه با اجرای مقررات حفاظت از داده‌ها (GDPR). دسترسی به داده‌های مشتریان فرصت‌هایی ایجاد می‌کند، اما در عین حال خطر حملات سایبری و پیچیدگی‌های قانونی را افزایش می‌دهد.
راه‌حل: خرده‌فروشان باید با توسعه‌دهندگان نرم‌افزار IoT همکاری کنند تا دستگاه‌ها و حسگرها با مکانیزم‌های امنیتی قوی مانند رمزهای عبور امن، رمزنگاری سرتاسر (End-to-End Encryption)، به‌روزرسانی‌های منظم نرم‌افزار و زیرساختی که به‌طور فعال خطاها و آسیب‌پذیری‌ها را اسکن می‌کند، طراحی شوند.

مدیریت داده‌ها (Data Management)
تحلیل به‌موقع و مرتبط داده‌های IoT به دلیل کمبود تخصص و مهارت‌های تحلیلی، چالش بزرگی برای خرده‌فروشان است. نیروی انسانی کافی برای استخراج بینش‌های ارزشمند از حجم عظیم داده‌های IoT وجود ندارد.
راه‌حل: خرده‌فروشان می‌توانند متخصصان حوزه یا شرکت‌های شخص ثالث با صلاحیت‌های IoT را استخدام کنند تا فرآیندهای مدیریت داده را بر عهده بگیرند. این رویکرد به کسب‌وکارها کمک می‌کند تا سرمایه‌گذاری IoT را سودآور کرده و مزیت رقابتی کسب کنند.

نتیجه‌گیری

پیاده‌سازی راه‌حل‌های IoT بینش‌های ارزشمندی به خرده‌فروشان ارائه می‌دهد. این راه‌حل‌ها تجربه مشتری را روان‌تر کرده و سود را افزایش می‌دهند. با IoT، فروشگاه‌های سنتی دیجیتالی می‌شوند که منجر به بازگشت سرمایه چشمگیر از طریق بهبود کارایی زنجیره تأمین، افزایش تبدیل‌های بازاریابی و غیره می‌شود. فناوری‌های مبتنی بر IoT نه‌تنها تجربه مشتری را بهبود می‌دهند، بلکه وفاداری به برند را نیز افزایش می‌دهند.

منبع: iotforall